Het valt me op hoe vaak opleidingen zich profileren met hun accreditaties, soms bijna als verkoopargument, alsof daarmee iets gezegd is over de kwaliteit van de opleiding. Kennelijk geeft het vertrouwen wanneer een instantie van buitenaf heeft vastgesteld dat aan bepaalde normen wordt voldaan. Maar wat gebeurt er systemisch gezien wanneer zo’n derde partij een plek krijgt in de relatie tussen opleiding en deelnemer?
Het beeld komt op van twee mensen die samen dansen. De een kent de passen, de ander komt om ze te leren. De een leidt en de ander volgt, maar wie weleens gedanst heeft, weet dat beiden voortdurend op elkaar afstemmen, reageren en elkaar beïnvloeden. Je zou kunnen zeggen dat de kwaliteit van de dans tussen hen ontstaat. En dan… komt er een jury bij.
Langzaam kan degene die leidt zich meer gaan richten op wat de jury verwacht, terwijl degene die volgt misschien minder op zijn eigen gevoel vertrouwt, omdat er inmiddels iemand is die de kwaliteit beoordeelt. Ze dansen nog steeds met elkaar, maar ook voor de jury.
Bij opleidingen kan hetzelfde gebeuren. Een opleiding heeft haar eigen geschiedenis, visie en manier van werken, terwijl een deelnemer onderzoekt of die bij hem passen en of hij vertrouwen heeft in de mensen die hem begeleiden. Daar ligt aan beide kanten een verantwoordelijkheid. Wanneer de accrediterende instantie belangrijk wordt, kan de opleiding zich steeds meer naar haar eisen gaan richten, terwijl de deelnemer zijn eigen oordeel gedeeltelijk gaat ontlenen aan het keurmerk. De opleiding levert daarmee mogelijk iets van haar autonomie in en de deelnemer iets van zijn onderscheidingsvermogen. Wat doet dat met de relatie tussen beiden?
Ik zeg niet dat accreditatie geen waarde heeft. Externe normen kunnen iets zeggen over de organisatie en de voorwaarden, maar dat is nog iets anders dan de kwaliteit van wat zich tussen opleider en deelnemer afspeelt. Die ontstaat in het contact, in het zoeken, in het soms niet weten en laat zich niet zomaar vastleggen in criteria.
Misschien moeten we bij accreditatie daarom niet alleen kijken naar wat het oplevert, maar ook naar wat we ermee uit handen geven.
Want voor wie dansen we uiteindelijk? Hoe zie jij dit?