Meestal komt de hulp die je nodig hebt uit onverwachte hoek. Op mijn 34ste verjaardag kreeg ik van mijn toenmalige partner Muriël Daal een tienrittenkaart voor een manege en een setje harde plastic rijlaarzen. Ik kon mijn teleurstelling nauwelijks onderdrukken, maar hoorde haar nog net zeggen: ‘Ik weet nooit wat ik jou moet geven. Het is toch nooit precies wat je zoekt, dus ik heb maar gewoon wat gedaan.’ Ik ben met forse tegenzin naar de manege gegaan. Toen ik terugkwam, was ik verkocht. Niet aan de manege, maar wel aan de paarden. Dat had ik werkelijk niet zien aankomen, maar het was wel de hulp die ik op dat moment in mijn leven nodig had.
Enige tijd na het verjaardagscadeau stond ik met mijn eigen paard Kalyanne in de bak. Het was een zaterdagmiddag en het was de zoveelste poging van mijn kant om het vertrouwen van dit paard te winnen, maar ze leek zich alleen maar verder van mij af te wenden. Dit was inmiddels een vertrouwd beeld geworden: mijn paard in de hoek van de bak, oren naar achteren, hals hoog en staart tussen de benen. Ikzelf in het midden van de bak, wachtend op iets wat niet zou komen.
Mijn bedoelingen waren goed, zeker: ik voelde dat dit paard hulp nodig had en die zou ik haar geven. Ik was in deze periode consultant bij een adviesbureau en wij ‘verkochten’ hulp met de beste intenties. Toch was deze dag anders. Toen ik naar mijn paard keek, daar strak in de hoek, zag ik ineens iets anders dan de andere keren. Ik kon het niet benoemen. Ik weet alleen dat het beeld van mijn paard in die hoek mij raakte. Ik kon er eigenlijk niet lang naar kijken en mijn impuls was om het paard direct in beweging te zetten. Deze keer lukte dat niet. Ik voelde me klem zitten tussen de werkelijkheid die ik waarnam en mijn goede bedoelingen om ook maar iets in die werkelijkheid te kunnen veranderen. Ik weet nog dat ik me omdraaide en me als het ware terugtrok uit de situatie. Ik wilde iets doen, maar dat ging niet.
Het beeld had zich al in mij vastgezet. Mijn hoofd duizelde, mijn benen werden zwaar en ik voelde me opeens intens verdrietig, ook al wist ik toen nog niet precies waarom. Ik gaf op of stemde misschien in, dat weet ik niet precies, maar ik hoorde achter mij een diepe zucht en voelde drie lange snorharen tegen de rug van mijn hand. Mijn paard stond voor de eerste keer vlak achter mij. Voor de eerste keer liet zij mij toe in haar kudde.
Wat er gebeurde in dat moment tussen het paard en mij ging zo snel, dat mijn hersens het eigenlijk niet konden bevatten. Het was meer een fysieke ervaring en ik voelde me op een vreemde manier ‘begrepen’ door het paard. Ik ging op een bankje langs de rand van de bak zitten om te beseffen wat er nu eigenlijk gebeurde. Maar het lukte me niet meer om uit de ervaring te komen, ook niet in mijn hoofd. Mijn paard daarentegen stond erbij alsof het werkelijk niets van doen had met het gebeurde.
De onontkoombaarheid van het beeld van het paard in die hoek, de impact en de onmiddellijke reactie van het paard op mij voelde bijna alsof er via een achterdeur een interventie was gepleegd. Ik weet nog dat ik op dat bankje zat en steeds maar naar mijn paard keek alsof het nog een uitleg of een reflectie zou gaan geven op wat er gebeurd was. Dat gebeurde dus niet.
Ik besefte wel: dat beeld van mijn paard in die hoek stond voor een deel van mijzelf dat ik jarenlang door de bak heen gejaagd had. Het werkelijk zien ervan was een bijna fysieke waarneming, voorbij goed of niet goed, voorbij voelen of denken en bovenal: voorbij beelden die ík tot dan over mijzelf en het paard had. In een flits leek een verbinding hersteld met een deel van mijzelf dat tot dan toe niet toegankelijk was geweest. Ik was me er werkelijk niet van bewust geweest en was ervan overtuigd dat er bij mijn paard wat ontbrak, net zoals ik dat van mijn cliënten dacht.
Ruud Knaapen · Uit De wijsheid van de kudde, coachen met paarden.
Muriël Daal is leercoach in de Windopleiding. Maak kennis met Muriël →
